انجمن علمی دانشجویی گروه علوم تاریخی دانشگاه رازی با همکاری معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه رازی و کارگروه دانشجویی انجمن ایرانی تاریخ مرکز استان کرمانشاه، کارگاه آموزشی «ترسیم نقشههای علمی در مطالعات تاریخی» را با مدرسی دکتر حمید احمدی، عضو هیئت علمی دانشگاه رازی و دبیری مهین حسینپور آقائی، دبیر کارگروه دانشجویی انجمن ایرانی تاریخ استان کرمانشاه، در روز چهارشنبه ۲۸ مرداد ۱۴۰۵ از ساعت ۱۰ تا ۱۲ برگزار کرد.
در آغاز دبیر جلسه ضمن خوش آمدگویی و تشکر از دکتر احمدی، برنامه پژوهش را در سه بخش تئوری و تبیین، فنی و عملیاتی، و پرسش و پاسخ معرفی کرد و سخن را به مدرس کارگاه واگذار نمود.
دکتر احمدی نیز پس از سلام و خوش آمدگویی، سخنان خود را با یک نقشه آغاز کرد و به پژوهشهای سی سال اخیر ایران، حوزههای آنها، دوره افزایش آثار تاریخ زنان و زمان تولید و بازتولید دانش تاریخ پرداخت. وی با پیشنهاد شناخت عنوان، چکیده، کلیدواژه و تاریخ انتشار مقالات به عنوان راهکار، بر مصورسازی اطلاعات، اهمیت مصورسازی تاریخی و درک روابط موجود در تاریخنگاری تأکید کرده و عدم همسانانگاری نقشههای تاریخی و جغرافیایی را خاطرنشان ساخت.
ایشان ترسیم اطلاعات علمی را نوعی تفسیر دانستند، خوشه پژوهشی را توضیح دادند و آن را کارآمد ارزیابی کردند، اهمیت کاربرد نقشه علمی تاریخی را در هشت مورد و کاربرد نقشههای مفهومی را در دو مورد شامل ۱_نشان دادن پویایی کمی مفاهیم در یک حوزه تاریخی و ۲_کشف روابط میان مفاهیم برشمرد و نقشهها را برای دانشجویان، ناشران، کتابخانهها، مراکز پژوهشی تاریخ، نهادهای سیاستگذار و موزهها و مراکز میراث فرهنگی مهم دانست.
در ادامه، روشهای ترسیم نقشه علم را با سه جزء اصلی عناصر فردی، عناصر مرتبط با یکدیگر که شبکه را تشکیل میدهند و تفسیر روابط میان عناصر تبیین کرد و مفاهیمی چون تحلیل استنادی، هم استنادی، هم رخدادی واژگان، هم تحلیلی را توضیح داد که در نهایت با دستهبندی و خوشهبندی، تحلیل آماری و شبکهای و نمایش بصری به شناسایی خوشههای فکری میانجامد. در این سبک نقشهها؛ گره بزرگتر موضوع پرتکرارتر، فاصله کمتر ارتباط بیشتر، ضخامت پیوند شدت ارتباطات، رنگها خوشههای موضوعی و تغییر اندازه گرهها رشد موضوع را در طول زمان نشان میدهد.
دکتر احمدی سپس موضوعاتی همچون شیوه دادهکاوی در مطالعات تاریخی، روشهای متن کاوی، شناخت خودکار واژه، خوشهبندی اسناد، طبقهبندی خودکار متون، خلاصهسازی متون تاریخی، محدودیتی ترسیم نقشه علمی و اهمیت ترکیب روشی کیفی و کمی در تاریخ را به تفصیل شرح داد. دکتر احمدی در جمعبندی اعلام کردند که مصورسازی دانش تاریخ به مخاطبان کمک میکند درک شفافتری از ساختار یک حوزه تاریخی داشته باشند و از روشها و الگوریتمها برای ترسیم نقشههای عمیقتر و پویاتر در هر موضوع تاریخی بهره ببرند.
در ادامه جلسه، خانم مهین حسین پور آقائی، دبیر جلسه، ضمن تشکر از صحبتهای دکتر احمدی، به جمعبندی مطالب ارائه شده پرداخت. سپس دکتر روح اله بهرامی، استاد گروه علوم تاریخی دانشگاه رازی، ضمن تشکر از صحبتهای دکتر احمدی، با پیوند دادن بینش تاریخی گروه تاریخ و روششناسی دکتر احمدی، ادامه این همکاری و برگزاری کارگاههای بعدی را پیشنهاد کرد که دکتر احمدی نیز از این پیشنهاد استقبال کردند. دکتر احمدی در ادامه، سخنان خود را برای حاضران در کارگاه با ارائه یک جدول که نشانهنده یک مسیر تاریخی بود، تشریح کرد و خوشههای موضوعی مرتبط با موضوع «مردوخ کردستانی» را ارائه داد. در پایان نیز الگوی نهایی لایههای مفهومی در گفتمان واژگانی مرتبط با مردوخ کردستانی را به عنوان نمونه برای تفهمیم مطالب ارائه شده خویش، به حاضران ارائه و تفهیم کرد. در نهایت خانم حسین پور، دبیر جلسه، با یک جمعبندی مختصر و تشکر از ارائه مطالب ارزشمند ایشان، ضمن تاکید بر ادامه سلسله کارگاهها، به جلسه پایان داد.
تهیه گزارش:
نیلوفر عسگری
راههای ارتباطی با انجمن ایرانی تاریخ
پایگاه رسمی انجمن ایرانی تاریخ
http://www.is-history.ir
کانال تلگرام انجمن ایرانی تاریخ
https://t.me/ishistory
اینستاگرام انجمن ایرانی تاریخ
https://www.instagram.com/ishistory_ir
انجمن ایرانی تاریخ در پیام رسان ایتا
https://eitaa.com/ishistory
انجمن ایرانی تاریخ در پیام رسان بله
https://ble.ir/ishistory
انجمن ایرانی تاریخ درپیام رسان واتس آپ
https://chat.whatsapp.com
سایت نشریه انجمن:
chistorys.ir
نشریه مطالعات تاریخ فرهنگی در تلگرام:
https://t.me/chistorysir
